آزمایش خاک کشاورزی

چرا آزمایش خاک مهم است؟ و چرا لازم است به گیاهان کود داده شود؟

میلیونها سال است در طبیعت گیاهان تکثیر شده اند بدون آنکه کسی به آنها کود بدهد یا خاک محل رشد آنها را آزمایش کند! چه تغییراتی رخ داده که هم اکنون کشاورزان مجبور شده اند خاک را آزمایش نمایند و به گیاهان کاشته شده کود بدهد؟ دلیل کاملاً واضح است. در وضعیت کنونی، گیاهانی خاص، بصورت انبوه در مزارع کاشته میشوند. سپس همین گیاهان یا میوه های آنها بصورت کامل برداشت شده و به مناطق دیگر منتقل میشوند. به این ترتیب هرساله مقادیر انبوهی از مواد مورد نیاز گیاهان مزرعه که از طریق خاک وارد گیاهان شده است، به مناطق دیگر(معمولاً شهرها) منتقل میشود. به همین دلیل بتدریج خاک مزارع و باغها و باغچه ها ( ودر مقیاس بسیار کوچکتر، گلدان ها) فقیر شده و لازم است پس از آزمایش، مواد مورد نیاز با کوددهی به آنها اضافه شود.

آزمایشگاه خاک کشاورزی

در گذشته بدون اطلاع از میزان کمبود مواد مورد نیاز، احجام قابل توجهی کود حیوانی یا گیاهی به مزارع اضافه میشد با این امید که کمبود همه مواد مورد نیاز جبران شود. اما هم اکنون میتوان با انجام چند آزمایش ساده تنها موادی را که فقدانشان بارز است به خاک اضافه نمود. با آزمایش، حتی میتوان مقدار مورد نیاز برای افزودن را نیز مشخص نمود. به این ترتیب با انجام چندین آزمایش ساده از توزیع فله ای، پرهزینه و کم بازده انواع کود میتوان جلوگیری کرد.

زمان مناسب برای نمونه برداری و انجام آزمایش خاک اواخر فصل پاییز و اوایل فصل بهار است. اول به این دلیل که در این دوران فعالیتهای کشاورزی محدود و اندک است. دوم به این علت که در صورتیکه نتیجه آزمایش خاک، کمبود برخی عناصر را نشان بدهد میتوان در کوددهی پاییزی و بهاری مکملهای لازم را به خاک اضافه نمود.

آزمایش خاک کشاورزی

 پارامترهای آزمایش خاک کشاورزی

پارامترهایی که معمولاً اندازه گیری میشوند عبارتند از اسیدیته خاک، شوری، نیترات، فسفر، پتاسیم ، بر، نسبت SAR، عناصر میکرو مثل آهن منگنز روی و مس. اما میزان هر یک چه میزان باید باشد؟

این موضوع کاملاً به نوع خاک و بخصوص به نوع کشت بستگی دارد. چراکه شرایط بهینه برای هر گیاهی متفاوت است. به همین خاطر است که یک استاندارد خاک واحد برای همه گیاهان بصورت یکدست وجود ندارد. بلکه متخصصین برای هر گیاهی، شرایط خاص مورد نیاز همان گیاه را شناسایی و معرفی کرده اند. کشاورزان و باغداران نیز متناسب با محصول خود و نتایج آزمایش خاک کشاورزی انجام شده میتوانند تصمیم بگیرند چه نوع کودی ، به چه مقدار و در چه دامنه زمانی به خاک اضافه نمایند تا محصولات نهایی کیفیت مناسبی داشته باشند. بصورت کلی راجع برخی پارامترهای مورد سنجش میتوان موارد ذیل را ارائه نمود:

 pH : همانطور که میدانید این شاخص نشاندهنده اسیدی یا قلیایی بودن خاک است. آنچه اهمیت این پارامتر را بیشتر میکند تاثیر آن بر در دسترس بودن عناصر مورد نیاز گیاهان است . pH کمتر از ۷ نشاندهنده اسیدی بودن و بیشتر از ۷ نشاندهنده قلیایی بودن خاک می باشد. بیشتر گیاهان در محدوده واکنش خاک بین ۶٫۵ تا ۷٫۵ به خوبی رشد و نمو میکنند.‌در جدول زیر تاثیر pH بر میزان جذب مواد غذایی قابل مطالعه است.

تاثیر pH بر جذب مواد غذایی توسط گیاههمانطور که مشاهده میشود کمبود عناصری مانند آهن و روی می تواند در خاکهایی با pH بیش از ۸  برای همه گیاهان رخ دهد. حتی در برخی گیاهان حساس تر مانند افرا ، بلوط ، انگور ، سیب  در pH بالاتر از ۶ نیز کمبود آهن به تدریج تاثیراتش را نشان می دهد.

 

بافت خاک : کلاس یا طبقه خاک با این شاخص مشخص می شود. خاک شنی از ذرات درشت تشکیل شده است و ظرفیت نگهداری آب اندکی دارد. در نقطه مقابل خاک شنی، خاک رس قرار دارد که ذراتش بسیار ریزند و به همین علت مانع عبور آب میشوند. بین این دو خاک نیز، خاک سیلت قرار دارد. با اینحال چنانچه به شکل زیر نگاه کنید عموماً بهترین خاک برای گیاهان خاک لومی است. یادآوری اینکه در ایران اغلب خاک ها رس بالایی دارند و در دسته بندی خاکهای سنگین قرار می گیرند.

آزمایش بافت خاک

درصد مواد آلی: مواد آلی موجود در خاک بقایا و بازمانده گیاهان و جانوران هستند. اهمیت این پارامتر که گاهی با درصد کربن آلی هم عنوان میشود در نقش آن در حاصلخیزی خاک و ممانعت از فرسایش خاک است. همانگونه که انتظار میرود خاکهای کشور بجز نوار حاشیه دریای خزر از نظر درصد مواد آلی به شدت فقیرند و معمولاً کمتر از نیم درصد مواد آلی دارند. در حالیکه در خاکهای حاصلخیز این میزان حداقل ۲ درصد است.

هدایت الکتریکی: هدایت الکتریکی یا (EC) ناشی از یونهای نمک موجود در خاک است. اهمیت هدایت الکتریکی خاک بدان جهت است که بالا بودن آن مستقیماً بر میزان رشد و نمو گیاهان اثر می گذارد. در مقیاس دسی زیمنس بر متر اگر میزان EC بین دو تا چهار باشد، رشد گیاهان حساس به شوری دچار اختلال میشود. در EC بین چهار و هشت، غالب گیاهان رشدشان مختل میشود. در EC بین هشت تا شانزده تنها گیاهان مقاوم به شوری میتوانند رشد کنند و نهایتاً در EC بیشتر از شانزده تنها دسته معدودی از گیاهان که مقاومت بسیار خوبی نسبت به شوری دارند میتوانند رشد نمایند.

طبقه یندی شوری خاک

آزمایشگاه خاک کشاورزی شرکت دانش بنیان آرین فن آزما واقع در تهران آمادگی دارد آزمایش خاک کشاورزی را متناسب با درخواست کارفرمایان انجام دهد. لطفا جهت هماهنگی، پیش از ارسال نمونه یا انجام نمونه برداری با ما تماس بگیرد.

برای اطلاع از آزمایش آب کشاورزی لطفا به صفحه مربوط مراجعه فرمایید.