آب آکواریوم

کیفیت آب آکواریم کاملاً به نوع ماهیهای موجود در آن بستگی دارد. برای مثال ماهیهای آب شور، آب شیرین برایشان مناسب نیست و برعکس. به همین ترتیب میدانیم برخی ماهیها حساسند و با اندکی تغییر در پارامترهای شیمیایی آب میمیرند برخی دیگر مقاومند و تغییرات بر آنها تاثیر چندانی ندارد.  از سوی دیگر باید دید هدف از نگهداری ماهیها چیست؟ برخی از افراد به دنبال تکثیر ماهیها هستند، بعضی مایلند ماهی ها در آکواریوم آنها رشد کرده و بزرگ شوند. برخی دیگر تنها حضور ماهی در آکواریم برایشان کفایت میکند و رشد مناسب یا تکثیر ماهیها مد نظرشان نیست. طبیعتاً اهمیت کیفیت آب در موارد عنوان شده متفاوت خواهد بود.

آب آکواریومآب آکواریوم

حال اگر تصور کنیم مالک آکواریم میداند محدوده پارامترهای شیمیایی آب مناسب برای ماهی های موجود در آکواریمش چه میزان است. به توصیف پارامترهای عمومی کیفیت آب صرف نظر از شیرین یا شور بودن آن میپرداریم.
اکسیژن محلول:

اکسیژن محلول مهمترین پارامتری است که بر حیات ماهی ها اثر میگذارد. ماهی ها همچون دیگر جانوران برای ادامه حیات به اکسیژن نیاز دارند. آنها آبشش دارند و برخلاف انسان ، اکسیژن مورد نیاز خود را از آب تهیه میکنند. معمولا در آکواریومها از پمپ هوا جهت تزریق هوا (اکسیژن) به درون آب و ایجاد اختلاط با هدف انحلال اکسیژن در آب استفاده میشود.  هدف نهایی روشهای مختلف اکسیژن رسانی، جلوگیری از کاهش سطح اکسیژن محلول در آب است.  اگر اکسیژن محلول بسیار کم شود ماهیها میمیرند. برخی ماهیها در زمان کمبود اکسیژن به سطح اب می آیند برخی دیگر رفتارهای متفاوتی دارند. مالک آکواریم باید از سطح مناسب اکسیژن محلول اطمینان حاصل نماید. در صورتیکه این اطمینان وجود نداشته باشد میتواند از کیتهای سنجش اکسیژن استفاده نماید و یا از آزمایشگاهی برای سنجش اکسیژن محلول در اب آکواریم دعوت به عمل آورد.

pH:

بعد از اکسیژن محلول، pH از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. عموماً ماهیها نه محدوده اسیدی برایشان مناسب است و نه محدوده بازی. بلکه بهترین محدوده ، محدوده خنثی است. البته اگر اندکی عدد pH از ۷ که مربوط به حالت خنثی است بیشتر یا کمتر باشد (در حد نیم درجه) معمولا مشکلی برای ماهی ها رخ نمیدهد.

آمونیوم ،نیتریت و نیترات:

فضولات ماهیها همچون دیگر جانوران حاوی آمونیوم است. آمونیوم در غلظتهای ناچیز مشکلی ایجاد نمیکند اما ذاتاً سمی و برای جانوران خطرناک است. آمونیوم بر اثر فعالیت میکروارگانیسم ها در مجاورت اکسی‍ژن ابتدا به نیتریت و سپس به نیترات تبدیل می شود. نیترات سمیت آمونیوم را ندارد ضمن آنکه اگر در آکواریم گیاهلت آبزی وجود داشته باشد امکان جذبش توسط گیاه وجود دارد در واقع نیترات نوعی کود برای گیاهان آبزی می باشد. اگر امکان تعویض دوره ای آب آکواریوم را ندارید انجام آزمایش آمونیوم جهت کنترل میزان آن توصیه میشود.

 مواد معلق:

مواد معلق معمولا باعث تیرگی آب شده و آن را غیر شفاف میکنند. این اتفاق الزاماً نشانه بدی نیست. با اینحال از جنبه زیباشناختی، مطلوب نیست. مواد معلق ممکن است بعلت جلبکهای زنده و مرده باشند. گاهی هم بخاطر ذرات غذا و یا فضولات ماهیها ایجاد میشود. در اینحالت عموماً فیلتر کردن آب بهترین نتیجه را میدهد.  تعویض آب هم میتواند به افزایش شفافیت کمک نماید.

کلر آزاد:

کلر آزاد در آب چاه یا رودخانه وجود ندارد. تنها در آب شهر وجود داشته و به منظور ضدعفونی و کشتن میکروبهای بیماریزا به آب اضافه میشود. کلر آزاد برای ماهیها خطرناک است. بنابراین در هنگام استفاده از آب شهری باید مراقب بود که کلر آن به ماهیها آسیب نرساند. آسانترین راه هم نگهداری آب شهری در ظروف در باز است تا ظرف چند ساعت کلر محلول از آن خارج شود.

همانطور که پیشتر گفته شد، یک استاندارد برای همه ماهیان آکواریمی وجود ندارد و ماهیان حسب شرایط زیستی متفاوتی که دارند، کیفیت آب متفاوتی هم مطلوبشان است. برای ماهیان پرورشی گرم آبی استانداردی وجود دارد که آزمایشگاه آرین فن آزما قادر به انجام آنهاست و برای اطلاع و استفاده از آن میتوانید به این صفحه مراجعه نماید. خلاصه از این استاندارد در جدول زیر قابل مشاهده است. اعداد و محدوده ها همانطور که پیشتر گفته شد برای هر گونه و دسته ای از ماهیان متفاوت است با اینحال جدول زیر کمک خواهد کرد حسی نسبت به داده ها و استانداردهای عنوان شده داشته باشید.

ردیف شاخص محدوده توضیحات
 ۱ دما  ۱۶ تا ۳۰ درجه سلسیوس  ترجیحاً ۲۰ تا ۲۸ درجه سلسیوس
 ۲  اکسیژن  ۲ تا ۹ میلی گرم در لیتر
 ۳  دی اکسید کربن  ۲۰ میلی گرم
 ۴  pH  ۶٫۵ تا ۹٫۵  ترجیحاً ۶٫۵ تا ۸٫۵
 ۵ هدایت الکتریکی  کمتر از ۸۰۰۰ میکروموس  ترجیحاً کمتر از ۳۰۰۰ میکروموس
 ۶  قلیاییت کل  بیشتر از ۷۵ میلیگرم در لیتر  ترجیحاً بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیگرم در لیتر
 ۷  نیتریت  کمتر از ۰٫۲ میلیگرم در لیتر  ترجیحاً کمتر از ۰٫۱ میلیگرم در لیتر
 ۸  نیترات  بین ۲ تا ۵ میلیگرم در لیتر  ترجیحاً کمتر از ۲ میلی گرم در لیتر
۹ آمونیاک کمتر از ۰٫۲ میلیگرم در لیتر ۱

در خاتمه اینکه آزمایش آب آکواریوم برای همه آکواریومها توصیه نمیشود. اگر از کیفیت آبی که وارد آکواریم میکنید (آب شهری یا آب چاه و …) آگاه و مطمئن هستید. تعویض آب گزینه آسانتر و ارزانتری است. اما اگر کیفیت آب مورد استفاده، چندان مناسب نیست یا تغییرات زیادی دارد  و یا پرورش دهنده حرفه ای ماهی هستید، میتوانید آزمایش آب آکواریوم را در برنامه کاری خود قرار دهید. به همین منظور میتوانید جهت دریافت اطلاعات بیشتر یا ارسال نمونه با ما تماس بگیرید.

آب آکواریوم